ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΑ

Προληπτικός γυναικολογικός έλεγχος

Η  σωστή και λεπτομερής ενημέρωση σχετικά με τις τελευταίες εξελίξεις στην πρόληψη του γυναικολογικού καρκίνου και την είσοδο νέων μεθόδων πρόληψης, όπως το εμβόλιο για τον HPV, το HPV DNA test και η ψηφιακή μαστογραφία είναι απαραίτητη για να νιώσετε ασφαλής. Εδώ θα βρείτε ενδιαφέρουσες πληροφορίες  και απαντήσεις σε συχνές απορίες, βασισμένες στην πρόσφατη διεθνή βιβλιογραφία για τον προληπτικό  γυναικολογικό έλεγχο.

Ποιες είναι οι εξετάσεις που γίνονται στα πλαίσια του προληπτικού γυναικολογικού ελέγχου;

  • Τεστ Παπανικολάου
  • HPV DNA test
  • Γυναικολογικό υπερηχογράφημα
  • Μαστογραφία

Τι είναι το τεστ Παπανικολάου (PAP test);

Το τεστ Παπανικολάου είναι το πιο δυνατό όπλο στα χέρια του γυναικολόγου για την πρόληψη του καρκίνου του τραχήλου και των εντοπισμό σε πρώιμο στάδιο των βλαβών εκείνων που μπορεί στο μέλλον να εξελιχθούν σε καρκίνο.

Γιατί να κάνω τεστ Παπανικολάου;

Επειδή μειώνει την επίπτωση του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας και τη θνητότητα από αυτόν και ανιχνεύει προκαρκινικές αλλοιώσεις που οφείλονται στον ιό των ανθρώπινων θηλωμάτων (HPV)

Πως σχετίζεται ο ιός HPV με τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας;

  • >90% του καρκίνου του τραχήλου οφείλονται στον ιό των ανθρώπινων θηλωμάτων HPV
  • >100 τύποι HPV έχουν απομονωθεί
  • >80% των γυναικών έχουν μολυνθεί αλλά το ανοσοποιητικό τους σύστημα τις προστατεύει από την εμφάνιση χρόνιας λοίμωξης και καρκίνου
  • >70% μειώθηκε στην Αμερική η επίπτωση του καρκίνου του τραχήλου μετά την καθιέρωση του τεστ Παπανικολάου
  • >50% των γυναικών που εμφάνισαν καρκίνο του τραχήλου δεν είχαν υποβληθεί σε προληπτικό έλεγχο
  • Υπάρχουν τύποι υψηλού κινδύνου πχ 16,18 που προκαλούν με μεγαλύτερη συχνότητα σε ορισμένες γυναίκες καρκίνο του τραχήλου και χαμηλού κινδύνου πχ. 6, 11 που προκαλούν κονδυλώματα
  • Μεταδίδονται με δερματική επαφή σεξουαλική, στοματικό σεξ, όχι μέσω αντικειμένων πχ τουαλέτες
  • Συχνά οι φορείς είναι ασυμπτωματικοί
  • Η χρήση προφυλακτικού μειώνει αλλά δεν εξαλείφει τον κίνδυνο μετάδοσης
  • Το κάπνισμα τετραπλασιάζει τον κίνδυνο καρκίνου του τραχήλου

Πότε πρέπει να κάνω τεστ Παπανικολάου;

  • 3 χρόνια μετά την έναρξη των σεξουαλικών επαφών ή από τα 21 έτη
  • Για τα πρώτα 3 χρόνια  απαιτείται ετήσιος έλεγχος
  • Στη συνέχεια, και εφόσον τα πρώτα Tests είναι φυσιολογικά, μπορείτε να κάνετε κάθε 3 χρόνια.

Μέχρι πότε πρέπει να κάνω τεστ Παπανικολάου;

Εώς τα 65 αν δεν υπάρχουν άλλοι επιβαρυντικοί παράγοντες (κάπνισμα, προηγούμενο παθολογικό τεστ, νέος σύντροφος, έκθεση σε DES)

Ποια μέρα του κύκλου μπορώ να κάνω τεστ Παπανικολάου;

Οποιαδήποτε μέρα του κύκλου εκτός από τις μέρες της περιόδου.

Τι προετοιμασία χρειάζεται να κάνω;

Δεν είναι απαραίτητη καμία  προετοιμασία . Μη χρησιμοποιείτε  κολπικές πλύσεις και λιπαντικά ή άλλες κρέμες για 48 ώρες. Αποφύγετε τη σεξουαλική επαφή για 24 ώρες.

Πως γίνεται το τεστ Παπανικολάου;

Λαμβάνεται δείγμα από τον εξωτράχηλο με σπάτουλα και τον ενδοτράχηλο με ειδικό βουρτσάκι, το υλικό στρώνεται σε αντικειμενοφόρο πλάκα (τζαμάκι), μονιμοποιείται και μετά από ειδική χρώση εξετάζεται από κυτταρολόγο σε μικροσκόπιο ή τοποθετείται σε υγρό μονιμοποιητικό υλικό για μεγαλύτερη ευαισθησία (κυτταρολογία υγρής φάσης)

Μπορεί να πραγματοποιηθεί στην εγκυμοσύνη;

ΝΑΙ: είναι ασφαλές και πρέπει να διενεργείται όταν έχει περάσει μεγάλο διάστημα από το τελευταίο τεστ

Χρειάζεται να πραγματοποιείται μετά από υστερεκτομή (αφαίρεση της μήτρας);

ΟΧΙ , εκτός και αν:

  • Έχει αφαιρεθεί η μήτρα χωρίς τον τράχηλο (υφολική υστερεκτομή)
  • Η υστερεκτομή έγινε για καρκίνο τραχήλου ή προκαρκινική βλάβη
  • Η ασθενής έχει εκτεθεί σε διαιθυλσυλβεστρόλη

Χρειάζεται να πραγματοποιείται μετά από HPV εμβόλιο;

Επειδή το εμβόλιο προστατεύει από ορισμένους μόνο τύπους HPV, ο προληπτικός έλεγχος με τεστ PAP πρέπει να συνεχίζεται κανονικά.

Συμβάλλει το Τεστ Παπανικολάου στην πρόληψη του καρκίνου των ωοθηκών ή του ενδομητρίου;

ΟΧΙ: είναι αποτελεσματικό στην πρόληψη μόνο του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας. Έτσι ένα φυσιολογικό PAP test, δε μπορεί να αποκλείσει την πιθανότητα να υπάρχει άλλος γυναικολογικός καρκίνος.

Τι είναι το HPV DNA test;

Είναι μέθοδος ανίχνευσης του DNA των ιών ΗPV και λαμβάνεται όπως το Pap τεστ από το γυναικολόγο. Όταν συνδυάζεται με pap test (co-testing) αυξάνεται η ευαισθησία του, εντοπίζει νωρίτερα τις ενδοεπιθηλιακές αλλοιώσεις και μειώνεται περαιτέρω η επίπτωση του καρκίνου του τραχήλου. Έτσι, μπορεί να αυξηθεί το μεσοδιάστημα μεταξύ των ελέγχων στα 5 χρόνια αν και τα δύο είναι φυσιολογικά.

Μπορώ να κάνω μόνο HPV DNA test στη θέση του τεστ Παπανικολάου;

ΟΧΙ: Δε συστήνεται σα μεμονωμένη προληπτική εξέταση σε γυναίκες <30 ετών και δεν είναι καθορισμένη η αξία του σα μεμονωμένη προληπτική εξέταση σε γυναίκες >30 ετών.

Πως γίνεται ο προληπτικός έλεγχος για τον καρκίνο του ενδομητρίου;

Δεν υπάρχει τεκμηρίωση ότι κάποια μέθοδος προληπτικού ελέγχου μειώνει τη συχνότητα του καρκίνου του ενδομητρίου, ωστόσο, ο προληπτικός υπερηχογραφικός έλεγχος βοηθάει στην εντόπισή του συχνά σε πρώιμο στάδιο. Το σημαντικότερο όπλο παραμένει η ενημέρωση των ασθενών για τους παράγοντες κινδύνου και τα συμπτώματα.

Ποιοι είναι οι παράγοντες κινδύνου για την ανάπτυξη καρκίνου του ενδομητρίου;

  • Σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών
  • Παχυσαρκία
  • Υπέρταση
  • Σακχαρώδης διαβήτης
  • Ταμοξιφαινη
  • Ορμονικη υποκατάσταση μόνο με οιστρογόνα
  • Ηλικία

Ποια είναι τα συμπτώματα του καρκίνου του ενδομητρίου;

Το κυριότερο σύμπτωμα είναι η ασυνήθης κολπική αιμόρροια,  δηλαδή είτε εμφάνιση αιμορραγίας ενδιάμεσα από τις κανονικές περιόδους, είτε ασυνήθης αιμορραγία στη διάρκεια της περιόδου (μεγαλύτερη ποσότητα/ μεγαλύτερη διάρκεια), είτε τέλος, εμφάνιση αιμόρροιας μετά την εμμηνόπαυση.

Πως γίνεται ο προληπτικός έλεγχος για τον καρκίνο των ωοθηκών;

Η πρόληψη του καρκίνου των ωοθηκών στηρίζεται κατά κύριο λόγο στον υπερηχογραφικό έλεγχο των ωοθηκών, που έχει ευαισθησία από 80 ως 100%, ανάλογα με την εμπειρία του εξεταστή, ωστόσο, δεν υπάρχει ακόμα μέθοδος προληπτικού ελέγχου που αποδεδειγμένα να μειώνει τη θνητότητα από καρκίνο των ωοθηκών, όπως συμβαίνει με το τεστ Παπανικολάου και τη μαστογραφία για τον καρκίνο του τραχήλου και του μαστού αντίστοιχα.

Πως γίνεται ο προληπτικός έλεγχος για τον καρκίνο του μαστού;

Η μαστογραφία αποτελεί τη βασική προληπτική εξέταση για τον καρκίνο το μαστού, ενώ το υπερηχογράφημα μαστών και η μαγνητική μαστογραφία θα πρέπει να χρησιμοποιούνται σε συγκεκριμένες κατηγορίες ασθενών, ώστε να μη δημιουργούνται διαγνωστικά προβλήματα που οδηγούν σε επιδεινωση του άγχους των γυναικών.

Τι είναι η μαστογραφία;

Είναι ακτινογραφία του κάθε μαστού ξεχωριστά

Πώς γίνεται η μαστογραφία;

Ο κάθε μαστός τοποθετείται ανάμεσα σε 2 pannels και συμπιέζεται για λίγα δευτερόλεπτα.

Ποια η διαφορά της ψηφιακής μαστογραφίας;

Η εικόνα επεξεργάζεται και αποθηκεύεται ψηφιακά και υπάρχει δυνατότητα εντοπισμού ακόμα και πολύ μικρών αποτιτανώσεων σε σχέση με την αναλογική.

Παρέχει μεγαλύτερη ευαισθησία σε πυκνούς μαστούς.

Πότε πρέπει να κάνω μαστογραφία;

Δεν υπάρχει  απόλυτη ομοφωνία στη διεθνή επιστημονική κοινότητα και η γυναίκα πρέπει να αποφασίζει μετά από συζήτηση με το γιατρό της ο οποίος οφείλει να της εξηγήσει ότι όσο μικρότερη ηλικία έναρξης τόσο πιο πρώιμα ανιχνέυεται ο καρκίνος αλλά οι γυναίκες εκτίθενται σε ακτινοβολία για περισσότερα χρόνια. Έτσι, κατά σύμβαση, τα 40 έτη είναι μια αποδεκτή ηλικία έναρξης μαστογραφικού ελέγχου.

Χρειάζεται μια μαστογραφία αναφοράς πριν τα 40 έτη;

ΟΧΙ: δεν υπάρχουν δεδομένα ότι προσφέρει στη διάγνωση και δε συστήνεται.

Πρέπει να κάνω και υπερηχογράφημα μαστών προληπτικά;

OXI: Δε συστήνεται σαν μέθοδος προληπτικού ελέγχου σε ασυμπτωματικές γυναίκες, επειδή δεν έχει δοκιμαστεί σα μέθοδος προληπτικού ελέγχου. Ωστόσο είναι χρήσιμο:

  • για τη για διαφορική διάγνωση κύστης από συμπαγή βλάβη όταν υπάρχει ψηλαφητό μόρφωμα,
  • για την παρακολούθηση της πορείας ενός μορφώματος
  • για την αποσαφήνιση ευρημάτων της μαστογραφίας, όταν το συστήνει ο ακτινολόγος.

Η μαγνητική μαστογραφία είναι καλύτερη μέθοδος προληπτικού ελέγχου από την ψηφιακή μαστογραφία;

Δε συστήνεται σα μέθοδος προληπτικού ελέγχου σε ασυμπτωματικές γυναίκες χαμηλού κινδύνου, αλλά είναι χρήσιμη σε συνδυασμό με μαστογραφία σε υψηλού κινδύνου ασθενείς και σε ασθενείς με προσθετική μαστών, σε συνδυασμό με υπέρηχο.

NEWSLETTER